رفتن به بالا
  • شنبه - ۱۶ بهمن ۱۳۹۵ - ۰۸:۵۷
  • کد خبر : ۵۶۹
  • مشاهده :  373 بازدید
  • چاپ خبر : تمدن ماد میانی(لک) یا همان کاسیان

تمدن ماد میانی(لک) یا همان کاسیان

تمدن ماد میانی(لک) یا همان کاسیان کمتر کسی در مورد کاسیان و ارتباطشان با واژه ماد مورد تحقیق قرار داده است واژه کاسی واژه ای است که به مردمانی اطلاق شد که معادن فلزاتی که مفرق را از ان مساختند که اشوریان وتازیان به آنها القاب لک و امادینه یا مردمان معادن را دادند این […]

تمدن ماد میانی(لک) یا همان کاسیان
کمتر کسی در مورد کاسیان و ارتباطشان با واژه ماد مورد تحقیق قرار داده است واژه کاسی واژه ای است که به مردمانی اطلاق شد که معادن فلزاتی که مفرق را از ان مساختند که اشوریان وتازیان به آنها القاب لک و امادینه یا مردمان معادن را دادند این القاب که نشانه حرفه انهاست که امروزه بیشتر نام فامیل ایرانیان حرفه ای است که نیای ان فامیل برخورد دار بوده است مثلا چای چی یا فلاحت پیشه اما نامی که به این اقوام یا کاسی یا ماد داده شد گویای نژاد این مردم گرامی نبوده ودر اصل یکی هستند و مردمان اقوام لک زبان از بازماندگان این نژاد پرتو(آریایی) هستند این مردمان با دستور زبانی خاص و واژگانی خاص تا بحال خود را از انحلال و مخلوط شدن در سایر اقوام حفظ کرده اند در گذشته تنها مدارکی دال بر مادر تمدنی نژاد ایرانی را دارد می شود به گات های اشو زرتشت اشاره کرد که با واژگان کلیدی زبان لکی نوشته شده اند که تنها این واژگان در زبان لکی موجود است حتی در پارسی کهن عاری از این واژگان میباشد مثلا هور که نه در پارسی کهن هست نه در دری و پشتون واردو وکردی این واژه به کرات در گاتها استفاده شده است که خود گویای تولد زرتشت در لک کوچک یا همان ماد کوچک آذرپادگان میباشد
در زیل مختصری در مورد حکومت ماد میانی یا لک میانی یا کاسی صحبت میکنیم

یکی از اقوام ایران باستان که در دامنه‌های زاگرس و دره سیمره سکونت داشته‌اند دولت متمدن کاسیان بوده است، این قوم بیش از ۵۰۰ سال در بین‌النهرین سلطنت کرده‌اند. عده‌ای کثیری از محققین مکان اصلی کاسی‌ها را کوههای زاگرس در شمال و غرب لرستان یعنی لکستان می‌دانند . عیلامی‌ها به این قوم کاسی و آشوریان آنان را با نام کاشو می‌شناختند . رئیس این قوم «گانداش»[۱] نام داشت . آثار زیادی از این قوم در مناطق زاگرس و دره سیمره در شهرهایی چون نهاوند ، هرسین ، نور‌آباد ، خاوه ، الشتر، کوهدشت و … به دست آمده است و این آثار نشان می‌دهد که به احتمال زیاد کاسیان همان اجداد قوم کهن لک هستند .

در کتاب هرسین در گستره‌ی تاریخ در این خصوص آمده: « کاسیان اسب را رام کرده بودند و به مردم بین‌النهرین نیز آموختند. کاسی‌ها قومی جنگجو بودند و در گورستانهای آنان خنجر و پیکان زیادی دیده می‌شود و در هیچ نقطه‌ای از ایران به اندازه مناطق زاگرس و دره سیمره سلاحهای جنگی پیدا نشده است.»[۲]

کاسیان به دست دولت عیلام سرنگون شد

قوم کاسی پس از سالها حکومت در سده ۱۲.ق میلادی ضعیف شدند و به دست دولت قدرتمند عیلام حکومت آنان منقرض گردید . عیلام نخستین دولتی بود که هنگامی که کاسیان هنوز به شدت بابل را تحت اشغال داشتند نیرو گرفت و آخرین ضربت خود را وارد آورد . همچنین آثار به جای مانده از مادها بیانگر این است که لکستان به عنوان قسمتی از ماد محسوب می‌شده است . آثاری چون دخمه‌های دهنو روستای اسحق‌وند هرسین که پیکره مرد مادی در بالای کوه آن روستا شاهدی بر این مورد است .

۶۰۶۱۷۸_aANcoFQT

در کتاب هرسین در گستره‌ی تاریخ به نقل از دکتر اسمیت آمده: « داریوش شاه هخامنشی در تاریخی که با هفتم مهر ماه سال ۵۲۲ ق. م برابر می‌باشد در محلی به نام سی‌گایوواتیش در سرزمین ماد محبوس حیله‌گر که خود را بردیا یا برادر کمبوچه معرفی کرد به جزای ناشایست مأخوذ داشت و سپس به قتل آورد» این محقق معتقد است که سکاوند همان محل سی‌گایو واتیش می‌باشد که نزدیک هرسین جاده جدید خرم‌آباد چند نقش از دوران ساسانی یافت شده که مهمترین آنان لوحه‌ای است که به صورت عمودی روی دامنه کوهی شبیه به نقوش برجسته بیستون کرمانشاه تراشیده شده است ، به علاوه سکویی با پلکان دیده می‌شود که از یک پارچه سنگ است و شباهت به نمونه هم نوع خود در پاسارگاد تخت جمشید را دارد .

دکتر پرویز رجبی در کتاب تاریخ ایران باستان می‌نویسد[۳]:

« وقتی مهاجران آریایی به فلات مرکزی ایران رسیدند تمدنهای مختلفی در این منطقه سکونت داشتند معروفترین این تمدنها عبارتند از :

۱ ـ تمدن اوراتور در حدود دره ارس و دریاچه وان

۲ ـ تمدن آشور در بین‌النهرین و نواحی غربی جبال زاگرس

۳ ـ تمدن عیلام در نواحی جنوب غربی فلات ایران

علاوه بر این تمدنها در فلات ایران بومیانی حضور داشتند که سابقه آنان به هزاره سوم پیش از میلاد می‌رسید، از جمله این اقوام گوتی‌ها، لولوبی‌ها ، میتانی‌ها ، هیتی‌ها و قوم کاسی‌ها یا همان بومیان دره مهرگان سیمره که به احتمال زیاد اجداد قوم لک هستند و مهاجرین به خصوص پارسها و مادها تحت تأثیر تمدّن و فرهنگ آنان واقع شدند.

قدیمی‌ترین مراجعی که در آنها ذکر کاسیان و زبان آنها آمده، متون مربوط به قرن ۲۴ ق.م می‌باشد« برابر تحقیق دیاکونف اسامی نخستین سلاطین کاسیان و مدت سلطنت آنها به تقریب آمده است. اولین آنها گانداش بود که تقریباً از ۱۷۴۱ تا ۱۷۲۶ ق.م و آخرین اورشی گورماش بود که تقریباً پایان قرن ۱۷ ق.م حکومت کردند.»[۴] آری کاسیان متمدّن‌ترین ملل عصر خود بوده‌اند، این قوم بدون آنکه سرزمین کوهستانی خویش را (زاگرس و دره سیمره ) فراموش نمایند بر بابلی‌ها تاختند و قرن‌ها بر آنان حکومت کردند . شاید اولین قومی بودند که از اسب استفاده نموده‌اند و آنان بودند که برای ساکنین بین‌النهرین سفلی که جز الاغ حیوان دیگری نمی‌شناختند اسب آماده کردند و به همین مناسبت اهالی بین‌النهرین سفلی به اسب نام خر کوهستانی دادند.

ایزد پناه می‌نویسد: « آشوریها عرابه‌های خود را با اسب‌های کاسیان به حرکت در‌می‌آوردند،کاسی‌ها در دوران تسلط بر بابل از تمدن بابلیها نیز استفاده کردند و خط آنان را پذیرفتند. آداب و عادات و اخلاق بابلیان را فرا گرفته و با خویش به سرزمین کوهستانی خود در زاگرس و دره سیمره آوردند.[۵]»

راجع به کیش کاسی‌ها دیاکونف در کتاب تاریخ ماد می‌نویسد:« از جمله خدایان کاسیان یکی کاشواست که ظاهراً خدای قبیله کاسیان سیمره می‌بوده ، دیگر شیمالی الهه کوهستانی که نام دیگر او شیبارو بود ، شوکاسون خدای آتش زیرزمینی و حامی سلاله شاهی بود. خدایان دیگر عبارت بودند ازهاربه ، شیخو وخدای خورشید، ساخ و یا شوریاش.» [۶]

نام کاسیان چنانکه بعدها توسط «استرابون»[۷] یاد شده به منزله میراثی است از سکنه بسیار قدیم ناحیه زاگرس میانی غرب و جنوب غربی ایران. در کتاب لرستان و تاریخ قوم کاسیت به قول از راولینسون آمده: « واژه کاسی به شکل کوسایورلیی بوده و در زمان اسکندر یونانیان به مردم زاگرس و دره سیمره اطلاق می‌کرده‌اند.»[۸]

« کاسی‌ها مردمی بودند که در کوههای زاگرس در جنوب کرمانشاه و غرب لرستان مسکن داشتند و یونانیان آنها را آکسیان نامیده‌اند .» [۹] این همان مسکن امروزی قوم لک است.

قبایل ساکن در ناحیه کوهستانی زاگرس واقع میان ماد و عیلام در زاگرس مرکزی و دره سیمره به نام کاسیت مشهور بودند .

بر طبق پژوهش دیاکونف دانشمند روسی محل سکونت کاسیان ( در زبان آکدی ، کاشی) از قدیم تا فتح ایران به دست اسکندر مقدونی ، بخش علیای رودهایی بود که دره‌های آنها در عهد باستان ، کشور عیلام را تشکیل می‌دادند .

علی‌محمد ساکی می‌نویسد:« شش شهریار کاسیت بر سرزمین بابل فرمانروایی کردند که مقتدر‌ترین این شهریاران در بابل اگوکاکریم بود ».[۱۰] سلسله کاسیت‌ها در بابل بلاخره به وسیله شاهان عیلام منقرض و این قوم به ناچار به زادگاه کوهستانی خود در یعنی زاگرس مرکزی باز گشتند. یکی از خدایان آنها هُوَرْدای نام داشت (به زبان لکی یعنی طلوع خورشید) این کلمه ( هُوَرْ ) امروزه فقط در زبان لکی وجود دارد و به معنی خورشید است. بدون تردید بعد از امپراطوری عیلام باید دولت کاسیان را بزرگترین امپراطوری ایرانی در غرب آسیا به شمار آورد . آثار فرهنگ و تمدن طلایی آنان (به خصوص ساخت مفرغ ) به دولت‌های ماد و هخامنشی به نیمه هزاره اول پیش از میلاد منتقل گردید و دولتهای اخیر وارث بلافصل فرهنگ و هنر کاسیان شدند و از آن تأثیرات عمیقی را پذیرفتند.

[۱] – گانداش gandash
[۲] – رحیمی ، کیومرث، هرسین در گستره‌ی تاریخ ، انتشارات کوثر، ۱۳۷۹، بی جا.
[۳] – رجبی ، پرویز، تاریخ ایران باستان ، ج اول.
[۴] – سعیدیان، عبدالحسین، سرزمین و مردم ایران ، انتشارات علم و زندگی،۱۳۶۹.
[۵] – ایزدپناه، حمید ، آثار باستانی و تاریخی لرستان ، ج اول ، انتشارات آثار و مفاخر فرهنگی، ۱۳۷۷.
[۶] – سهرابی ، محمد، لرستان و تاریخ قوم کاسیت ، انتشارات افلاک، فروردین ۱۳۷۶ .
[۷] – استرابون strabon
[۸] – پیرنیا ، حسن ، تاریخ قدیم ایران باستان ، انتشارات دنیای کتاب، تهران ۱۳۶۲.
[۹] – دومورگان، ژاک ، هیئت علمی فرانسه در ایران ، جلد ۲.
[۱۰] – ساکی، علی محمد،جغرافیای تاریخی و تاریخ لرستان ، پیشین.

اخبار مرتبط


ارسال دیدگاه